Back to Top

Bisedë me intelektualin iranian Vahid FermandNaim Frashëri- poeti i fundit i madh që shkroi poezi në persisht

lajme

 
lajmi
Z. Vahid Fermand është drejtor i Departamentit të Kulturës pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme të Republikës Islamike të Iranit. Në Ballkan ka qenë i pranishëm që nga viti 1992 dhe është ambasador i parë i Republikës islamike të Iranit në Shqipëri. Nga punimet shkencore, vlen të përmendet përgatitja e librit "Ndikimi i kulturës dhe gjuhës perse mbi letërsinë shqiptare", i cili pritet të dalë para lexuesve në vitin e ardhshëm. Në të janë përmbledhur disa shkrimtarë shqiptarë, duke filluar nga Naimi e Noli, deri te Vexhi Buharaja. Në Manifestimin e katërt Letrar Ndërkombëtar "Ditët e Naimit 2000", Vahid Fermand mori pjesë me kumtesën e tij në sesionin shkencor. Tema e tij kishte të bëjë me veprimtarinë e Naimit dhe titullohej "Në përkujtim të Naim Frashërit" Në manifestimin e katërt Letrar Ndërkombëtar "Ditët e Naimit 2000", në Tetovë u takuan një numër i madh i hulumtuesve, njohësve dhe punonjësve shkencorë që janë marrë vazhdimisht me Naimin, jetën dhe veprën e tij. Sesioni shkencor që u mbajt me këtë rast, kishte të bëjë me Naim Frashërin, bektashizmin dhe kombtarizmin, dëshmoi se Naimi sot e kësaj dite provokon me pikëpamjet e tij në sferën e letërsisë, kulturës, gjuhës, filozofisë, religjionit etj. e ku një vend të veçantë zënë pikëpamjet e tij bektashiane. Së këndejmi, është tejet e arsyeshme që në këto manifestime mëtohet që sa më shumë të hyhet thellë në personalitetin universal të Naimit, i cili ndrit me pikëpamjet e tij dhe është përherë aktual për shqiptarët e ndarë. Një sihariq i këndshëm në manifestimin e sivjemë na erdhi nga Irani. Bashkë me pullën postale me portretin e Naimit, të dhënë në qarkullim në postën iraniane me rastin e 100 vjetorit të vdekjes së kolosit të Rilindjes sonë, në sesionin shkencor u paraqit edhe z. Vahid Fermand nga Irani. Kush është ky intelektual? Ishte pyetja që me kureshtje e parashtruan mjaft të pranishëm. Z. Vahid Fermand është drejtor i Departamentit të Kulturës pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme të REpublikës islamike të Iranit. Në Ballkan ka qenë i pranishëm që nga viti 1992 dhe është ambasador i parë i REpublikës islamike të Iranit në Shqipëri. Nga punimet shkencore, vlen të përmendet përgatitja e librit "Ndikimi i kulturës dhe gjuhës perse mbi letërsinë shqiptare", i cili pritet të dalë para lexuesve në vitin e ardhshëm. Në të janë përmbledhur disa shkrimtarë shqiptarë, duke filluar nga Naimi e Noli, deri te Vexhi Buharaja. Në Manifestimin e katërt Letrar Ndërkombëtar "Ditët e Naimit 2000", Vahid Fermand, mori pjesë me kumtesën e tij në sesionin shkencor. Tema e tij kishte të bëjë me veprimtarinë e Naimit dhe titullohej "Në përkujtim të Naim Frashërit". Z. Vahid Fermand, me këtë rast do të thotë: - Të gjithë ata që të paktën një herë kanë shikuar në qiellin e kulturës dhe të letërsisë shqiptare, me siguri se kanë vërejtur Naim Frashërin si yllin më të shndritshëm në atë qiell. Ai është poeti i fundit dhe më i madh që shkroi poezi në gjuhën perse. Cilat janë trajtesat e Naimit në kulturën iraniene? -Vendin kryesor në prezentimin e personalitetit dhe veprës së Naim Frashërit në shoqërinë iraniene e zë profesori bashkëkohor iranian, dr. Abdykerim Gulshani, i cili në sesionin e parë kërkimor që u mbajt në vitin 1970 në Universitetin e Teheranit u paraqit me ligjëratën e tij të titulluar "Ndikimi i letërsisë persiane në Ballkan dhe mbi poetin Naim Frashëri". Sipas prof. Gulshanit, Naimi asokohe, për shkak të veprimtarisë së tij politike dhe pjesëmarrjes në lëvizjen çlirimtare rilindase, qe i detyruar ta braktiste vendlindjen dhe të vendosej në Stamboll. Gjatë qëndrimit atje, ai shfaqi talentin e vet në fushën e shkrimit origjinal dhe të përkthimit të veprave të huaja. Për shkak të kësaj aftësie emërohet si atashe pranë Ministrisë së Fesë në Perandorinë Osmane, ku qëndroi deri në fund të jetës së tij në vitin 1900. Si ndahet veprimtaria e Naimit? -Veprimtarinë letrare të Naimit mund ta ndajmë në tri kategori: 1. Poezia kuptimore, lumturie, si p.sh. përmbledhja e poezive "Lulet e verës"; 2. Poemat senzitive si "Qerbelaja" dhe "Historia e Skënderbeut", dhe 3. Poezi edukuese, siç janë librat përgatitorë për bektashizmën. Duhet thënë se e tërë veprimtaria e tij politike dhe kulturore rrotullohej rreth një strumbullari, e që ishte dashuria e jashtëzakonshme për atdheun dhe arritja e lirisë dhe pavarësisë për atdheun e tij- Shqipërinë. Ai përpiqej ta ngrinte vetëdijen e popullit të vet duke krijuar letërsi autoreske dhe përgatitje kontekstuale, me qëllim që ta ngrinte gjuhën shqipe në nivel të një gjuhe letrare dhe botuese. Në këtë mënryë në të gjitha veprat e tij, qoftë si poet apo prozator, ai flet me gjuhë të thjeshtë dhe popullore. Sa ka ndikesë poezia persiane në veprën e Naimit? -Poezia persiane e Naimit ishte nën ndikimin e fuqishëm të poezisë dhe poetëve klasikë persianë si Attar Neishaburiut, Xhelaludin Rumiut dhe Saadi Shiriziut. Ndikimi të cilin e kishin ata mbi veprën e Naim Frashërit shihet edhe në faktin se brenda përmbledhjes "Lulet e verës" ka një poezi që titullohet "Fyelli", e cila është mjaft e ngjashme me poezinë e Mevlan Rumiut "tregimi i neit". Veprimtarët kulturorë dhe mjeshtrit e fjalës së shkruar persiane thonë se vështirë mund të gjendet në historinë e letërsisë dhe kulturës botërore poet i cili përmes studimit të një letërsie të caktuar të huaj të mund të përshkruajë atë dhe të shkruajë poezi cilësore në një gjuhë tjetër, e cila për nga tiparet e saj dallon shumë nga gjuha amtare. Çka e bën Naimin mjeshtër të pakapërcyeshëm të letrave persiane? -Bukuria dhe vlera e poezisë së Naimit, jo pse është shkruar nga një i huaj, mahnit nga vetë fakti se ai ka njohuri të thellë të teknikës së shkrimit të poezisë persiane dhe kjo e bën Naimin mjeshtër të pakapërcyeshëm të letrave persiane. Poezia e tij nuk është e përshkruar nga lavd për asnjë njeri, e aq më pak për vetveten. Poezia e tij është e thjeshtë dhe ka qëllim të lartë që e bën atë baba të urtisë. Ku janë ndërlidhjet e Naimit si mendimtar mes Ballkanit dhe Gadishullit Indian? -Poezia e Naim Frashërit në Perëndim dhe ajo e Muhamed Ikbal Lahoriut në Lindje kah fundi i shekullit 20, ishin lëndë studimi që nga Gadishulli Ballkanik e deri te Gadishulli Indian. Që të dy ata ishin ura për lidhjen e mendimtarëve të këtyre hapësirave, - thotë intelektuali i mirënjohur nga Irani z. Vahid Fermand. pikëpamjet e shtruara në këtë bisedë janë të ngërthyera tërësisht në referatin që ky mysafir nga një vend i largët, që e paraqiti në sesionin shkencor në kuadër të Manifestimit të katërt Letrar Ndërkombëtar "Ditët e Naimit 2000" dhe shënimit të 100 vjetorit të vdekjes së Naim Frashërit që një ditë punoi në temën: "Naim Frashëri: bektashizmi dhe kombëtarizmi", referat ky që u mirëprit me kureshtje të veçantë si nga dëgjuesit, po ashtu edhe nga studiuesit pjesëmarrës në këtë sesion nga Shqipëria, Kosova, Bullgaria, Rumania, Franca, Irani dhe Maqedonia. Bisedoi: Enver Shala

Doli ne qarkullim antologjia e poeteve pjesemarres ne Ditet e Naimit 2002, “Fshehtësia e lirisë”

lajme

 
lajmi
Ashtu siç ishte paralajmëruar, në kuadër të Edicionit të Gjashtë të Manifestimit Letrar Ndërkombëtar Ditët e Naimit, që u mbajt në Tetovë prej 17 – 21 tetor 2002, doli edhe libri me titull “Fshehtësia e lirisë”, libër ky me poezitë e autorëve pjesëmarrës. Përmbledhjes në fjalë i prin parathënia që mban titullin “Poezia – një mundësi e komunikimit ndërkulturor”, të shkruar nga Ahmet Selmani, i cili njëherësh është edhe përpilues i librit. Në të janë përfshirë gjithsej 62 autorë, me nga tri poezi, si dhe me nga një jetëshkrim të shkurtër. Pra, aty renditen poetë shqiptarë dhe të huaj, por edhe poetë nga nacionalitetet e tjera që jetojnë në Maqedoni. Në këtë mënyrë brenda librit “Fheshtësia e lirisë” i gjejmë poetët siç janë: Flutura Açka (Shqipëri), Abd El-Karim Al-Khalqi (Tunis), Fatos Arapi (Shqipëri), Teuta Arifi (Maqedoni), Mario Belici (Itali), Silke Blumbach (Gjermani), Eqrem Basha (Maqedoni), Flora Brovina (Kosovë), Sali Bashota (Kosovë), Ibrahim Berisha (Kosovë), Sigrun Casper (Gjermani), Basri Çapriqi (Mali i Zi), Latif Demir (Maqedoni), Alberto Estima de Oliveira (Portugali), Skiro di Maxho (Itali), Shaip Emërllahu (Maqedoni), Ioan Flora (Rumani), Nikolë Kazhë Florentini (Martinik – Ishujt e Karaibeve), Adem Gashi (Kosovë), Ivan Golubnici (Federata Ruse), Myftar Gjana (Shqipëri), Demir Gjergji (Shqipëri), Lulëzim Haziri (Maqedoni), Klodinë Helf (Francë), Mun Çung Hi (Koreja e Jugut), Biba Ismail (Maqedoni), Abdylazis Islami (Maqedoni), Murat Isaku (Maqedoni), Dushica Ilin (Serbi), Svetllana Hristova Jociq (Maqedoni), Anders Johanson (Suedi), Kama Kamanda (Kongo), Ismail Kadare (Shqipëri), Milianov Kallupi (Shqipëri), Milazim Krasniqi (Kosovë), Bardhyl Londo (Shqipëri), Natasha Lako (Shqipëri), Maria Lenti (Itali), Pavlina Klimkar Meanxhieva (Maqedoni), Roberto Markoni (Itali), Zyhdi Morava (Shqipëri), Din Mehmeti (Kosovë), Shazim Mehmeti (Maqedoni), Vojsava Nelo (Shqipëri), Paulina Popa (Rumani), Hristo Petreski (Maqedoni), Ali Podrimja (Kosovë), Radhia Riahi (Tunis), Kasian Maria Spiridon (Rumani), Vanja Shterju (Maqedoni), Sara Mathai Stinus (Indi), Erik Stinus (Dnaimarkë), Salajdin Salihu (Maqedoni), Luan Starova (Maqedoni), Rizah Sheqiri (Suedi), Haxhi Shabani (Mali i Zi), Vasil Tocinovski (Maqedoni), Agron Tufa (Shqipëri), Kate Xukaro (Itali), Metin Xhelal (Turqi), Puntorie Muça Ziba (Maqedoni) dhe Visar Zhiti (Shqipëri). Përgjithësisht, në suaza të këtij libri gërshetohet një botë e gjerë motivore e poetike, e cila ndonëse vjen nga sfera të ndryshme shpirtërore e gjeografike, madje edhe ekzotike, prapëseprapë qëndron si një tërësi e natyrshme dinamike, e cila megjithatë rrezaton drithma dhe shqetësime lirike. Në fakt, libri “Fshehtësia e lirisë” dëshmon qartë se poezia, pavarësisht se ku krijohet dhe ku botohet, komunikon natyrshëm në çdo pjesë të botës, sepse gjuha e saj është specifike, kuptohet një gjuhë që bart peshën shpirtërore të njeriut. Prandaj, si i tillë ky libër paraqet një sintezë artistike interesante, një mundësi të hapur për ta receptuar lexuesi etj.

Feniks" nga Shkupi botoi në gjuhën maqedone "Endër obortare" të poetit Shaip Emërllahu

lajme

 
lajmi
Kohë më pare Shtëpia botuese "Feniks" nga Shkupi botoi në gjuhën maqedone vëllimin me poezi "Endër obortare" të poetit Shaip Emërllahu. Poezitë i zgjodhi dhe përktheu në maqedonishte poeti dhe kritiku letrar, Ahmet Selmani. Libri permban 46 poezi të vendosur në 6 kapituj, si Dromca jete, Projekti i thyer, Endër obortare, Kronika oeneumiane, Zeri i largët dhe Pranverë dashurie. Publiku maqedonas për disa decenie me rradhë u ushqye me mendimin se poezia bashkëkohore fillon dhe mbaron me një apo dy poet të gjeneratës më të vjetër. Ky portret në një farë mënyre te disa qarqe u kthye në një qëndrim byrokrat. Kohëve të fundit vërehet një reaksion pozitiv ndaj letërsisë bashkëkohore shqiptare, pra kemi një realitet tjetërfare. Në poezitë e Shaip Emërllahut vërehet një dinamikë specifike e cila vjen pikërisht prej prezencës së metaforës si arketip poetik. Duke dhënë një strukturë tjetërfare që fokusohet në kornizat e një kondenzimi të madh të artit të fjalës, metafora bëhet thuajse figura e vetme përmes së cilës ai hyn dhe del nëpër fshehtësitë e fjalës… Shikuar kontekstualisht kjo poezi gjithsesi me pak fjale sugjeron shumë, asocon ne shumçka, ndërsa në vetëdijen e lexuesit paraqet një fotografi të qartë. Shaip Emërllahu me metaforen gjen strehë të sigurtë për mendimin. Metafora e tij është lëvizëse, transformohet në trajta të ndryshme të fjalës. Sëbashku me disa emra të tjerë të gjeneratës së vet opusi tij meriton të paraqitet gjithandej ku fjala poetike është gjithnjë e nevojshme - thotë në mes tjerash kritiku Ahmet Selmani në pasthënien "Modusi i metafores poetike shumdimensionale" të librit "Endër obortare" të Shaip Emërllahut. Libri ka 70 faqe, nje biografi dhe nje fotografi te autorit. A.A.

Fototeka “Marubi” - monument i vlerave kombëtare të popullit shqiptar

lajme

 
lajmi
Fototeka Kombetare “Marubi” është një nga instituicionet kulturore, me vlera kombëtare në Shqipëri. Aty ruhen disa mijëra fotografi, të realizuara nga fotografët më të njohur shqiptarë. Mes tyre, gjendet edhe negativi i fotografisë së parë shqiptare, realizuar nga fotografi Pjetër Marubi. Korespondenti ynë Pëllumb Sulo na sjell një reportazh nga kjo Fototekë, që është edhe e vetmja në Shqipëri. Fototeka Kombetare “Marubi” gjendet ne qendër të qytetit të Shkodrës, ku janë edhe disa nga institucionet më të rëndësishme të këtij qyteti, të njohur për traditat e pasura kulturore, me ndikim edhe në kulturën kombëtare shqiptare. Fototeka është krijuar në vitin 1970, por në fondet e saj ruhen negative të fotografive që i perkasin një periudhe gati 150 vjeçare, duke nisur nga viti 1858. Drejtoresha e Fototekës Kombetare “Marubi”, Semiha Osmani, thotë se Fototeka është e lidhur kryesisht me familjen e njohur Marubi, duke filluar nga fotografi i parë shqiptar, Pjetër Marubi e pas tij, me Kel e Gegë Marubin. Por ketu ruhet edhe puna dhjetra vjeçare e fotografëve të tjerë shkodranë te familjeve Pici, Jakova, Raboshta e Nenshati. “Gjithësej, në total në Fototekën “Marubi” bëhen rreth 500 mijë negativë, duke u futë edhe fondi i ri i Angjelin Nenshatit,” thotë zonja Osmani. Sipas drejtoreshes Osmani, dixhitalizimi i fotografive të Fototekës “Marubi”, do të ndihmojë për njohjen dhe ruajtjen më të mirë të vlerave të saj. Tashmë, në procesin e dixhitalizimit të këtyre fondeve është përfshirë edhe pasardhësja e fundit e familjes Marubi, Terezina Marubi. Profesor doktor Kahreman Ulqini është autori i albumit të parë “Gjurmë të historisë kombëtare në fototekën “Marubi”, të botuar në vitin 1982. Ai thotë se vlerat e Fototekës “Marubi” kanë përmasa kombëtare dhe se duhet të vazhdojë puna për seleksionimin dhe shfrytëzimin shkencor të këtyre vlerave. “Fototeka është një minierë, mund ta krahasojmë, dhe dallohet jo vetëm për sasinë e madhe por edhe shumëllojshmërinë, tematikat e ndryshme. Aty në xhamat e grumbulluar janë fiksuar veprimtari ekonomike, shoqërore, politike, administrative, ushtarake, etj., të cilat përbëjnë një material të pazëvendësueshëm për studiuesin. Fototeka pret të bëjë edhe një klasifikim të brendshëm të materialieve, që t’i shërbejë më mirë studiuesve. Këtu hyn edhe skedari ose aparati informativ, që do të jetë kronologjik, tematik dhe krahinor,” thotë profesor Ulqini. Vitet e fundit, me fotot që ruhen në Fototekën “Marubi”, janë publikuar edhe disa albume e botime të tjera në Shqipëri, Francë, Itali e Spanjë. Por fotot e kësaj fototeke janë shfrytëzuar edhe nga dhjetëra studiues shqiptare dhe të huaj, për botime të shumta shkencore rreth historisë dhe kulturës shqiptare dhe ballkanike. Duke vlerësuar pasuritë dokumentare, kulturore dhe historike të Fototekës “Marubi” muajt e fundit, qeveria shqiptare e shpalli atë si institucion kombëtar, nën kujdesin e Ministrisë shqiptare të kulturës. Pellumb Sulo 5 shkurt 2005

Një pikturë e rrallë me Kupën e Shenjtë të Jezu Krishtit ekspozohet ne Tirane

lajme

 
lajmi
Një pikturë e rrallë e shekullit XVII-XVIII-të me titull "Shën Gral", me figurën e Kupës së Shenjtë të Jezu Krishtit u ekspozua sot ( e Martë) për herë të parë në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë. Piktura,që ruhej nga koleksionisti elbasanas,Vangjel Kapedani nuk ka qenë e kornizuar apo vendosur në formë ikone në ritualin e kishave. Ajo i është ofruar muzeut për blerje nga koleksionisti, i cili pohoi ta ketë gjetur pikturën në gjendje mjaft të dëmtuar në shtëpinë e prindërve të tij në Elbasan. "Eshtë një vepër unike dhe ka një subjekt ikonografik ndryshe nga teknika shumëshekullore e ikonës, që bëhet mbi dru dhe nga teknika e afreskut, që është pikturë murale të cilat përbëjnë traditën kryesore të kishave lindore e perëndimore" tha drejtori i Muzeut Historik Kombëtar, Dr.Moikom Zeqo. Sipas tij, "motivi i Shën Gralit nuk njihet në ikonografinë shqiptare por fakti që kemi një vepër të tillë mund të vërtetojë ndikimin prej subjekteve ikonografike të Evropës Perëndimore". Në këtë vepër me vlera të veçanta artistike paraqitet në kupa e verës së Krishtit, në anë të së cilës gjendet ëngjëlli Mihal dhe kryeëngjëlli Gabriel. Sipër kupës jendet figura hyjnore e Krishtit, mbi kokën e të cilit qëndrojnë katër kerubinë me krahë, që janë elementë figurativë të hirearkisë qiellore. Në figurë dallohet një mbishkrim në gjuhën greke që përkthehet "Kupa e shenjtë". Pikturimi është realizuar mbi një lëkurë keci ose disa copa lëkure të bashkuara në një sipërfaqe 145 cm X 99 cm. Kuptimi i emrit Shën Gralit lidhet me një traditë gnostike, sipas së cilës Kupa e Shenjtë është kupa të cilën përdori në darkën e fundit Jezu Krishti me apostujt e tij.

Krijimtaria e Kadaresë nën regjimin komunist pasqyrohet në një dosje

lajme

 
lajmi
Personaliteti i shquar të letrave shqipe, Ismail Kadare dhe marrëdhëniet e tij disavjeçare me institucionet e regjimit komunist janë përmbledhur në librin e rof.Dr.Shaban Sinanit, "Një dosje për Kadarenë", që doli në treg sot (e Hënë) nga Shtëpia Botuese "Omsca 1". "I konceptuar në pesë kapituj, libri publikon për herë të parë rreth 38 dokumenta dhe një numër të konsiderueshëm faksimilesh, çka shpjegon marrëdhëniet e vështira që ka pasur Ismail Kadare me nomenklaturën e lartë", tha Sinani Visar Zhiti, autor i disa veprave i të ashtuquajturës "letërsi burgu" shprehet se "vepra i ngjan një triadhe. Pjesa hyrëse paraprihet nga një studim interesant e me kompetencë për Kadarenë, risinë e tij si shkrimtar dhe simbolet e tij ballkanike. Kjo pasohet nga disa intervista dhënë në shtypin e ditës, ku autori u përgjigjet çështjeve të ndryshme që kanë të bëjnë me këtë botim, e pastaj vazhdon me survejimet mbi letërsinë e Kadaresë". Disa nga veprat e Ismail Kadaresë të shkruara gjatë periudhës së regjimit komunist janë; "Gjenerali i ushtrisë së vdekur" (1964), "Përse mendohen këto male" (poemë 1964), "Kronikë në gur" (1970) "Kështjella" (1975). Vepra të tjera me subjekt nga kjo periudhë veçohen "Pallati i ëndrrave", "Piramida", "Shkaba", "Spiritus", etj. Krijimtaria e Kadaresë është përkthyer në shumë gjuhë të huaja dhe në mbi 30 vende të botës./ "24 ore"

Rritet bashkepunimi kulturor ne mes Shqipërise dhe Maqedonise

lajme

 
lajmi
Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Blendi Klosi dhe homologu maqedonas, Blagajo Stefanovski, zhvilluan një takim në fundjavë në Shkup (Maqedoni), ku evidentuan mundësitë që ekzistojnë për bashkëpunim të mëtejshëm mes dy vendeve në fushën e teatrit, librit dhe kulturës. Zëdhënësja për shtyp e MKRS-së, Anila Leka, bëri të ditur sot (e Hënë) ë se "dy ministrat morën pjesë në promovimin e projektit të Fondacionit "Ballkani pa kufi" në Shkup, ku Shqipëria çeli aktivitetin Festivali ballkanik i teatrove të operas" Gjatë takimit, z.Klosi dhe z.Stefanovski vlerësuan rëndësinë e marrëdhënieve kulturore mes dy vendeve, si në marrëdhëniet bilaterale ashtu edhe rajonale. Pjesë e rëndësishme e bisedimeve në këtë takim ishte dhe iniciativa e MKRS-së për krijimin e Këshillit Ballkanik të Ministrave të Kulturës, e cila do të finalizohet në 31 Mars të këtij viti, gjatë takimit zyrtar të ministrave të kulturës të vendeve të Ballkanit. "24 ore"

Ne Zagreb u perkujtua Gjergj Kastrioti Skenderbeu

lajme

 
lajmi
Me 14 shkurt ne sallen e konferencave te Bibliotekes Shqiptare ne Zagreb u mbajt nje simpozium per te perkujtuar 600 vjetorin e lindjes se Heroit Kombetar Shqiptar, Gjergj Kastriotit -Skenderbeu. Simpoziumi ishte organizuar nga Biblioteka Shqiptare ne Kroaci, Unioni i Bashkesive Shqiptare ne Kroaci dhe Shoqata e Miqesise Shqiperi-Kroaci . Ne kete simpozium merrnte pjese dhe Ambasadori i Republikes Shqiperise ne Kroaci, dr.Arben Cici, ambasadori i FYROM ne Kroaci, M.Nesimi kryetari i Shoqates se miqesise Kroaci-Shqiperi, prof.pr. Aleksander Stipcevic , profesor Zef Mirdita e shume e shume personalitete te artit dhe kultures shqiptare ne Kroaci dhe banore shqiptare ne Kroaci. Gjithashtu, merrnin pejse shume shqiptare me banim ne Kroaci, si dhe shume miq e te ftuar te tjere. Ne fjalen e saj te hapjes, Zonja Dorotea Kerni, duke folur per rendesine e kesaj ngjarjeje ,ju kujtoi pjesmarresve se presidenti i Kosoves, dr.Ibrahim Rugova ka shpallur vitin 2005, si viti qe shenon perkujtimin e Skenderbeut. Te pranishmit e priten me duartrokitje kete lajm. Pastaj fjalen e morri Ambasadori shqiptar ne Kroaci, Dr.Arben Cici,i cili duke iu referuar pyetjeve te gazetares e TV Kroat per rendesine e Skenderbeut edhe pas 600 vjetesh, kujtoi se 600 vejt ne Historine e nje populli nuk jane shume. Duke i bere nje pershkrim te shkurter historise Shqiptare, ai theksoi rendesine e Heroit tone Kombetar dhe vlerave te tij si vlera kyce ne historine e Popullit Shqiptar. Referatin "Skenderbeu-mbrojtes i civilizimit Europian" ne shqip dhe ne kroatisht e mbajti Professor Zef Mirdita. Permes faktesh historike, citime leterkembimesh, citime nga materiale historike ne arkivat e ndryshme te shteteve te ndryshem,permes nje detajimi kohor te sakte , Prof.Mirdita dha nje pasqyre te rendesishme te fakteve me te rendesishme te Skenderbeut si shqiptar, si luftetar dhe diplomat, si Prijes dhe Hero. Ai permes ketij referati dhuroi nje dokument me vlera historike per Heroin tone Kombetar. Prof.Mirdita pershkroi se c'fare eshte thene per Skenderbeun qe ne ditet qe ai beri emer si prijes dhe deri ne ditet e sotme. Ai pershkroi me detaje kerkimin shkencor te studjuesve te huaj dhe atyre shqiptare. Ai u ndal gjeresisht ne c'fare kane shkruar Naim Frasheri dhe Fan Noli per Skenderbeun dhe shpjegoi rendesine e trashegimit brez pas brezi te vlerave qe kemi nga Skenderbeu si Prijes ,si Hero dhe si themelues i shtetit te pare shqiptar! Prof Mirdites iu bene disa pyetje nga te pranishmit ne te dy gjuhet per te treguar akoma me shume per vlerat e Heroit. Prof.Mirdita me pasion, me fakte historike dhe me deshire dha informacion plotesues per te pranishmit. Pastaj foli Prof.Dr. Stipcevic. Ai u perqendrua ne kulturen e vjeter mbartur nga shqiptaret e vjete rne Kroaci "Arbanas" dhe beri nje pershkrim te bukur dhe historik mbi shqiptaret e vjeter qe u vendosen fillimisht ne Zara te Kroacise e me pas u zgjeruan edhe ne qytete t etjera. Ai tregoi per mbartjen dhe trashegimin e vlerave ,traditave, kultures dhe emertimeve shqiptare ne keto treva. Ai tregoi se shume vende tashme quhen Sheshi Skenderbeu.,Rruga Gjergj Fishta etj... Ishte pikerisht Skenderbeu, permendi Prof.Dr.Stipcevic, ai person ku "Arbanas-it" u mbajten dhe iu referuan kur te tjeret nuk e dinin se nga vinte ky grup nejrezish.Ishte piekrisht ai emer i njohur ne gjithe Europen dhe boten qe na dha edhe ne shqiptareve identitetin qe ne kemi ende sot. Fjalimet e te gjithe folesve ne simpozium u priten me duartrokitje nga te pranishmit. Nen perkujdesjen e vecante, si gjithmone, dhe drejtimin profesional te drejtoreshes se Bibliotekes Shqiptare Zonjes Dorotea Kerni, cdo gje ishte organizuar profesionalisht dhe artistikisht. Salla ishte dekoruar me piktura nga jeta e Skenderbeut, ishin shperndare ne te gjitha anet dhe vende te dukshme foto dhe libra nga betejat dhe jeta e Skenderbeut. Zonja Kerni ishte perkujdesur per cdo detaj dhe te pranishmit u mblodhen ne nje atmosfere shume te ngrohte dhe miqesore, tipike shqiptare. Simpoziumi i filmua dhe individe te vecante u intervistuan nga Televizioni Kroat. Pas simpoziumit per te pranishmit u dha nje koktej. Merita Bajraktari McCormack

Ne Bukuresht u botua libri i Luan Topçiut “Paradigmat e mallit në poezinë rumune dhe shqiptare”

lajme

 
lajmi
Fjala është për një libër erudit, metodik, dhe bindës, një studim i shkëlqyer, i letërsisë krahasimtare. Autori përmes kësaj vepre, demonstron aftësi të rralla për të dhënë gjykime me vlera shkencore, në fushën e interferencave kulturore, në lirikën shqiptare dhe atë rumune. Pas Fjalorit Shqip-Rumanisht, librit "Tekstualizem dhe stil" (mbi vepren poetike te Lasgush Poradecit) dhe librit më të ri të Halil Haxhosajt, kultura shqiptare në veri të Danubit, u pasurua edhe me një vepër të re. Fjala është për librin më të ri të dr. Luan Topçiut “Paradigmele dorului in poezia romana si albaneza” (Paradigmat e mallit në poezinë rumune dhe shqipe), botim i Editurës “Cartea Universitara” (Libri Universitar). I përfshirë në spektrin e veprave të kritikës letrare, libri i këtij studjuesi të mirënjohur shqiptar, del në gjuhën rumune, i shoqëruar me një parathënje nga akademiku bukureshtar, Alexandru Balaci, sipas të cilit, fjala është “për një studim të shkëlqyer, të letërsisë krahasimtare. Autori i tij na demonstron aftësi të rralla për të dhënë gjykime me vlera shkencore në fushën e interferencave kulturore, në lirikën shqiptare dhe atë rumune”. Siç duket pra, edhe njëherë tërhiqet vëmendja ndaj kulturës shqiptare në Bukuresht, përmes librit më të ri, të këtij autori shqiptar. Libri është një studim i letërsisë krahasimtare tematike, ku sillen ngjashmëri dhe ndryshime midis dy letërsive, gjegjësisht midis lirikës rumune dhe asaj shqiptare, përmes një kufizimi gjeografik të dukurisë letrare. Dr. Luan Topçiu vështron fenomenin në një seri paralelesh nga pikpamja historike, socio-kulturore, gjeografike, filozofike, gjuhësore, folklorike, psikologjike. Autori i librit mbron idenë se popujt ballkanikë, kanë bashkëjetuar në një ndërvarësi, në të shumtën e rasteve dhe në të njëjtat sisteme: ekonomike, administrative dhe politike, duke qënë nën dominimin e dikurshëm trako-ilir, pastaj romak, bizantin apo turk. Duke praktikuar pandërprerje shkëmbime vlerash materiale dhe shpirtërore, ata kanë kapur përpos ndryshimeve specifike, karakteristika të përbashkta të një “familjeje të madhe”, e ndjeshme ndaj të gjitha manifestimeve historike. “Këto realitete, sipas parathënësit, i kanë imponuar botës ballkanike, pothuaj gjithmonë, ritmin e një frymëmarrje të vetme”. Libri përbëhet nga këta kapituj: Malli si gjendje shpirtërore. Konteksti socio-kultural; Malli në literaturën e lavruar rumune; Malli në poezinë e lavruar shqipe; Malli në letërsinë postbelike rumune dhe shqiptare. Ndjenja e mallit dhe e vetmisë nostalgjike hetohet si në poezinë gojore ashtu dhe në krijimtarinë e disa poetëve të rëndësishëm rumunë dhe shqiptarë: Mihai Eminescu, Asdreni, Lucian Blaga, Lasgush Poradeci, Viktor Eftimiu, Mitrush Kuteli, Nichita Stanescu, Ismail Kadare, Fatos Arapi, duke i vendosur në një kontekst ballkanik. Përmes analizës së veprës së autorëve që merr në shqyrtim, dr. Topçiu, sipas perspektivës së tij tematike, paraqet njëherazi dhe një imazh të peisazhit lirik rumun e shqiptar. “Autorët e analizuar janë shndërruar në transmetues të një tipi të ri ndjeshmërie, të një vizioni mbi jetën, me thekse të qarta kombëtare dhe rajonale (ballkanike) Poezia e tyre, përndryshe, poezia e ndjenjave më të stërholla njerëzore, të rivitalizuara në letërsitë e vendeve gjegjëse, transmeton një ndjenjë të lashtë, të trashëguar, të ruajtur, e pasuruar me nga më të beftat nuanca semantike... Në kopertinën katërt janë vënë fragmente nga konsideratat e botës akademike rumune rreth këtij libri. Prof. univ. dr. Mircea Muthu, prorektor i Universitetit të Kluzhit, do të theksojë: “Studimi me një nivel akademik i dr. Luan Topçiu, i inkuadruar në linjën e një komparatizmi tematik - jo vetëm që përmbledh vëzhgimet e mëparshme, por çel në të njëjtën kohë disa perspektiva të disa studimeve që, së bashku me ato të morfologjisë kulturore dhe të etnologjisë, do të thellojnë imazhin tonë për një segment karakteristik të kulturës letrare jug-lindore europiane.” Prof. Univ. Dr. Romul Munteanu do ta karakterizojë studimin në mënyrë lakonike: “Paradigmat e mallit ne poezinë rumune dhe shqiptare”, është një libër erudit, metodik, dhe bindës”. Sipas albanologut Grigore Brancus, ky libër sjell në vemendjen e lexuesit të specializuar, letërsinë shqiptare në një vështrim krahasimtar me atë të letërsisë rumune, një paraqitje e denjë e jona, një sukses i merituar i autorit, një ndihmesë e çmuar për njohjen e tjetrit, e atij që është pranë nesh. Ky studim i shkëlqyer, që deshifron ndjenjën e mallit te dy popuj të fisëruar përnga lashtësia, ka 178 faqe, del në kondita të shkëlqyera teknike, dhe kurorëzohet me një bibliografi të zgjedhur prej 126 burimesh. Pritet që përgjatë këtij viti, autori ta befasojë opinionin, edhe përmes botimit të Fjalorit Rumanisht-Shqip, të Antologjisë së Poezisë Shqipe në gjuhën rumune, dhe të një serë veprash të tjera, me karakter eseistik. Dr.Luan Topciu, u lind me 1962 ne Pogradec.Studimet e larta i kreu ne Fakultetin e Filologjise me 1987. Gjate vitit universitar 1989-1990 kryen nje kurs pasuniversitar per Gjuhesi e Statistike, Universiteti i Tiranes. Me 1995-'96 kryen nje Master prane Universitetit te Bukureshtit, Katedra e Teorise se Letersise dhe Letersise se Krahasuar. Eshte Dr. i shkencave Filologjike, Pedagog ne Universitetin e Bukureshtit, Kryeredaktor dhe Botues i revistes dygjuheshe "Albanezul" (Shqipetari) dhe Kryeredaktor i revistes "Shqiperia XXI".